Waarom extra identiteitscontroles geen zin hebben

28 September 2025

Waarom extra identiteitscontroles geen zin hebben

Extra identiteitscontroles werkt eerder averechts - blijkt uit degelijk wetenschappelijk onderzoek

In de loop van augustus werd Turnhout meermaals opgeschrikt door geweld. Foorkramer en  in 't zwart geklede jongeren die de Markt onveilig maakte haalde de (nationale) pers. Gelukkig zijn dit eerder uitzonderlijke gebeurtenissen in onze stad.

Onze burgemeester greep deze incidenten aan om meer en strenger te controleren. In Turnhout gaat de politie daarom tijdelijk gerichte identiteitscontroles uitvoeren in het stadscentrum, om overlast tegen te gaan en het veiligheidsgevoel te versterken. De maatregel geldt tot begin volgend jaar en zal dan geëvalueerd worden. Volgens ons is dit geen goede maatregel om het veiligheidsgevoel te vergroten. Eerder het tegendeel.

"Lukrake ID- controles is een steeds populairdere maatregel om overlast tegen te gaan, maar het lost niets op” Greet Oris. " het tegendeel is waar, jongeren gaan zich geviseerd voelen en gaan politie beschouwen als hun vijand in plaats van hun vriend in nood"

Dat schreef Pieter Mijlemans ook op 9 juli al in het Nieuwsblad " Het lost niets op. Als er al een echt probleem is met bepaalde groepen, zullen ze hun actieterrein verplaatsen. Lukraak de pas vragen, helpt niet tegen vandalisme. Niet tegen wildplassen. Niet tegen nachtlawaai. Ze stigmatiseren. Systematische controles zorgen er vooral voor dat jongeren die worden geviseerd zich zullen afkeren van het beleid. Het Comité P noteerde onlangs nog een forse stijging van het aantal klachten van jongeren, vooral door de systematische identiteitscontroles door de politie. Het kan voor een “negatieve relatie tussen jongeren en de politie” zorgen. ‘Politie uw vriend’, daar blijft dan niets meer van over. Van wie lukraak wordt gecontroleerd, heeft meer dan waarschijnlijk 99 procent geen slechte bedoelingen. Men moet maar jong zijn dezer dagen.

Ook wetenschappelijk onderzoek toont dit aan:
Professor Criminologie Jenneke Christiaens (VUB) zijn systematische identiteitscontroles geen goede oplossing om onrust in een stad of gemeente aan te pakken. Zo'n maatregel heeft meer negatieve effecten dan positieve. Wie gecontroleerd wordt, is in de ogen van anderen 'verdacht'. Het is dus een zeer stigmatiserende maatregel. Het is ook onmogelijk om iedereen te controleren, dus agenten pikken altijd bepaalde mensen uit de groep. Uit onderzoek naar de relatie tussen jongeren en de politie blijkt dat de politie wel degelijk aan profiling doet - ook bij jongeren in Turnhout leeft dat gevoel. Daarenboven zorgen systematische controles dat het gezag voor politie vermindert. En zo groeit de kloof tussen burger en politie(k)!

Hoe pak je onveiligheid dan wel aan?

Onveiligheidsgevoelens hebben dikwijls te maken met de manier waarop mensen leven. Dan gaat het over de staat van de publieke ruimte, verkeer, drukte en huisvesting. Er moet dus geïnvesteerd worden in maatregelen ten voordele van gemeenschapsopbouw en de levensomstandigheden waarin mensen in een bepaalde buurt wonen. 

Greet bezorgde onze burgemeester alvast een uitgebreide wetenschappelijke studie over dit onderwerp.