Agalev-Turnhout stelde in september ’99 de oude Brepols-gebouwen open voor het publiek. Vele honderden Turnhoutenaars brachten een bezoek aan dit uniek stuk industriële architectuur. Voor ons was het ook een gelegenheid om een alternatief te formuleren voor de plannen van IPC en het stadsbestuur. Nu, anderhalf jaar later, willen wij uw aandacht opnieuw vestigen op dit belangrijke dossier.

Terwijl andere steden amper nog ruimte hebben in het centrum, ligt er in het hart van Turnhout een terrein van 30.000 vierkante meter te wachten op een nieuwe bestemming:
B R E P O L S

De stad Turnhout heeft bijna twintig jaar lang niet geweten hoe ze deze unieke troef moest uitspelen. Tot de projectontwikkelaars kwamen: Immo Christophe Promotions (ICP) wil al sinds 1995 de bestaande gebouwen slopen en er een megalomaan shoppingcentrum bouwen met een totale oppervlakte van 15.600 vierkante meter. Daarnaast zijn er woningen, kantoren, een bioscoopcomplex en een enorme ondergrondse parking voorzien. In 1996 kreeg ICP een stedenbouwkundig attest zodat niets de voltooiing van wat al snel de Brepols Galerijen ging heten, in de weg leek te staan.

Gelukkig dwarsboomde de administratie van Monumenten en Landschappen die drieste plannen. Het kantoorgebouw van Brepols werd op de lijst van te beschermen monumenten geplaatst. Een definitieve bescherming zou meteen het einde betekenen van de plannen van ICP. Maar burgemeester Marcel Hendrickx ging – bijna voor het oog van de camera’s van RTV – lobbyen bij de toenmalige Cultuurminister Luc Martens, niet toevallig een partijgenoot. Enkele maanden later bleek dat het kantoorgebouw van Brepols plots helemaal geen architectonische waarde meer had. Het was van de lijst geschrapt.

Dan kwamen de verkiezingen van 13 juni 1999. De CVP verdween uit de regering en het kantoorgebouw verscheen weer op de beschermingslijst. Het kabinet van de bevoegde minister, Johan Sauwens, bevestigde al tot twee keer toe dat de definitieve bescherming voor 20 juni van dit jaar een feit zal zijn. Ondertussen gaat kostbare tijd verloren omdat de projectontwikkelaar én het stadsbestuur doen alsof er niets aan de hand is.

Ons vijfpuntenplan voor Brepols

1.      Brepols moet een duurzame invulling krijgen op mensenmaat

2.      Het stadsbestuur moet het project opnieuw in handen nemen

3.      De bevolking moet bij de plannen betrokken worden

4.      De andere megaprojecten moeten in relatie tot Brepols bekeken worden

5.      Vlaams Bouwmeester bOb Van Reeth moet bij de plannen betrokken worden

Drie redenen waarom de huidige plannen voor Brepols…                            … niet uitgevoerd mogen worden

1.Economische waanzin

De eerste plannen van ICP voor de ontwikkeling van de Brepols-site, zijn al zes jaar oud. ICP voorzag aanvankelijk 15.600 vierkante meter winkelruimte. Het stadsbestuur dwong de projectontwikkelaar om zijn plannen bij te schaven, maar toch blijven ze getuigen van weinig realiteitszin. Er zijn nu al tientallen leegstaande handelspanden in Turnhout. Vooral in de Paterstraat en de Warandestraat is de toestand schrijnend. Anderzijds heeft het commerciële centrum zich naar het westen verplaatst sinds de ontwikkeling van de parkings Viaene en Le Bon. Als de Brepols Galerijen – zelfs in afgeslankte vorm - rendabel willen zijn, moeten ze een uitstraling hebben die reikt tot ver buiten de stadsgrenzen. Is dat realistisch? Wijnegem Shopping Centrum ligt op 20 minuten van Turnhout, Antwerpen en Eindhoven op een dik half uur. Bovendien voorziet het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen in de ondersteuning van de traditionele winkelstraten van de steden. De komst van Brepols Galerijen is eerder een aanslag op de Turnhoutse middenstand.

2. Stilstaand verkeer

Even vergelijken. Wijnegem Shopping Center heeft een commerciële oppervlakte van 57.000 vierkante meter en stelt 3400 parkeerplaatsen ter beschikking van zijn bezoekers (1 miljoen per jaar). Brepols Galerijen droomde van 15.600 vierkante meter winkelruimte en wilde aanvankelijk 1300 parkeerplaatsen aanleggen in een ondergrondse parking. Het stadsbestuur wist dat de hogere overheid slechts een zeshonderdtal parkeerplaatsen zou toestaan, maar gaf toch de toestemming voor 900 plaatsen. Nochtans heeft een verkeersstudie aangetoond wat de verkeersinpakt zou zijn van de inplanting van Brepols Galerijen. Daaruit blijkt dat het verkeer op en rond de markt met minstens 27 en maximaal 55 procent zal toenemen. De oostkant van de markt (de Kursaal-kant) kreeg in ’96 al 14.400 auto’s per dag te slikken. Daar zouden er 3266 bijkomen. Dat heeft verregaande gevolgen: zo zullen voetgangers in 98 procent van de gevallen meer dan een halve minuut moeten wachten om de straat over te steken. De situatie in de andere straten rond de markt is niet veel beter. In de Otterstraat en de Baron du Fourstraat zal het verkeer met de helft toenemen en dat terwijl er in beide straten enorm veel fietsverkeer is van schoolgaande kinderen. Voor Agalev-Turnhout is de conclusie duidelijk: als er een ondergrondse parking komt op de Brepols-site dan moeten er bovengronds evenveel parkeerplaatsen verdwijnen en moet het openbaar vervoer beter uitgebouwd worden. Turnhout heeft nu al 3500 parkeerplaatsen in het centrum. Dat is – in vergelijking met andere steden – een zeer hoog aantal. Parkeergelegenheid in het stadscentrum zuigt autoverkeer aan en doet de onleefbaarheid toenemen. Gezinnen met kinderen ontvluchten nu al massaal onze stad. Je kan hen, gezien de verkeersdrukte, geen ongelijk geven.

3. Aanslag op ons erfgoed

Het gebouw dat minister Sauwens weldra zal beschermen is het kantoorgebouw van Brepols, opgetrokken in de nieuwe zakelijkheidstijl. In een persmededeling van 26 juni 2000 werd de volgende motivatie gehanteerd. Ze klonk als een ware kaakslag voor de CVP/VLD-meerderheid die maar al te graag pronkt met de historische ‘troeven’ van Turnhout.

“Het is ontoelaatbaar dat in Turnhout, wereldbekend om het drukken van onder meer speelkaarten, een materiële getuige van het oudste en grootste papierverwerkende bedrijf zou verdwijnen. Het door de minister voor bescherming vatbaar verklaarde gebouw, heeft een grote architecturale uitstraling en vormt het gezicht bij uitstek van de vroegere firma Brepols. Als een kantoorgebouw uit het interbellum geldt het als een zeer geslaagd voorbeeld van modern bouwen. Het interieur is zeer ruimtelijk en licht opgevat en getuigt van een functionele ingesteldheid bij de architect en de bouwheer. Van deze verlaten bedrijfssite komen, behalve het kantoorgedeelte, wellicht nog andere delen van de fabriekshallen in aanmerking voor een nieuwe bestemming. Een creatief ontwerper zal in de zeer goed geconstrueerde en duurzame structuren ongetwijfeld nieuwe gebruiksmogelijkheden ontdekken.”

Ook de Vlaamse Bouwmeester, Bob Van Reeth verklaarde recent nog in een krant dat “het shoppingcentrum zoals het nu gepland is, niet de beste oplossing is voor deze unieke site”.

1.     Vijf groene plannen voor Brepols

1.      IPC moet zijn plannen grondig aanpassen. In het nieuwe Brepols moet er plaats zijn voor woningen (ook sociale), openbare gebouwen (de stedelijke academies, een feestzaal, een speelplein, een jeugdherberg, het archief…), een beperkt aantal winkels en horeca-zaken (de prachtige art deco-zaal van Theater 1900 zou eindelijk tot z’n recht komen) en eventueel een bioscoopcomplex.

2.      Wanneer IPC zijn plannen niet in die zin wil aanpassen, moet Turnhout zelf de site terugkopen. Een heroriëntering van de bestaande middelen op de begroting kan al een deel van het nodige geld vrijmaken. Door het concentreren van bestaande diensten op de nieuwe site kunnen diverse gebouwen verkocht worden. De opbrengst ervan kan dienen voor Brepols.

3.      De stad moet een burgerjury samenstellen die experten van binnen- en buitenland uitnodigt om in alle openbaarheid een globale urbanistische visie op de stad uit te werken.

4.      De andere megaprojecten moeten samen met Brepols bekeken worden, niet alleen op Turnhouts niveau, maar ook op het niveau van het Regionaal Stedelijk Gebied. Vooral de effecten op de woonkwaliteit en de mobiliteit moeten nauwgezet onderzocht worden. In geen geval mogen er parkeerplaatsen bijkomen in het centrum.

5.      Turnhout moet de hulp inroepen van de Vlaamse Bouwmeester bOb Van Reeth om samen met hem een geschikte invulling van het Brepols-project uit te werken. Als de site een nieuwe functie krijgt, dan moet dat ook op een architectonisch en urbanistisch verantwoorde manier gebeuren. Ook de centrummanager moet zijn rol voluit kunnen spelen.

Het blijven beheren van nucleair afval zal de samenleving nog vele miljarden kosten. Dit is het resultaat van een politiek die niet de onze is maar waarvan de gevolgen ons nu dagelijks worden gepresenteerd.

De groene inbreng in het federaal regeerakkoord, op het vlak van de kernenergie, bestaat erin dat uitstapmogelijkheden worden onderzocht en dat er een moratorium wordt ingesteld op de techniek van de opwerking.

Zodoende ontstaat er zeker geen nieuw afval meer in de toekomst.

Reeds 3 nucleaire transporten zijn naar Dessel gekomen zonder de bijkomende fysische veiligheidscontroles die we hadden gevraagd.

De contracten met Frankrijk dateren van einde jaren ’70 en bepalen dat al het opgewerkt afval terug moet komen naar het land van herkomst.

Wij Groenen waken in ieder geval over onze veiligheid. Een controlestaal wordt binnenkort naar ons land gebracht voor een speciaal onderzoek op SCK naar de herkomst en veiligheid van het hoog radioactief afval.

Als hieraan niet voldaan wordt kunnen toekomstige transporten voor ons Groenen niet. Of dit voor de andere regeringspartners ook zo is blijft onduidelijk.

Een belangrijk element in de globaliteit van de regeringsbeslissing is het krediet van 3,9 miljard dat is voorzien om het nucleair passief te beheren op Belgoprocess in de installaties van BP-1.

Dit verzekert de tewerkstelling bij Belgoprocess en maakt de eerste stappen mogelijk naar een reconversie van de nucleaire activiteiten in de Kempen.

Een parlementair debat over ons energiebeleid dat de sporen uitzet voor meer energiebesparingen om te komen tot meer rationeel energiegebruik zonder kernenergie moetdringend op de agenda komen.

Agalev ondersteunt het Streekplatform omdat een deel van de eisen gemeenschappelijk zijn:

1° Vooreerst moet dit transport met de grootst mogelijke garanties kunnen gebeuren op het vlak van veiligheid, milieu en gezondheid. Aan deze voorwaarden kan nu niet voldaan worden omdat het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle (FANC) - dat toezicht houdt op deze transporten - nog niet operationeel is.

2. Agalev blijft ook vragen dat het overleg met de Kempen dringend een permanente en structurele basis krijgt.

3° De financiering van de waste-afdeling van SCK, (BP 2) - te betalen door Electrabel voor een som van 14 miljard - is nog steeds niet rond!!!

Een financiële lange termijnplanning voor de nucleaire sites, hun uitrusting en bereikbaarheid is nog steeds onbestaande.

De omvang van deze problematiek noodzaakt een lange termijnpolitiek die mede de reconversie van de nucleaire sector beoogt.

Agalev is het niet eens met het Streekplatform wanneer ze blijven ijveren voor een sterke nucleaire expansie in de Kempen.

Het nucleaire is voor ons een streekontwikkelingsdossier op het vlak van afvalbeheer en berging, en behoud van knowhow.

We ijveren dus voor een reconversie in de sector met behoud van tewerkstelling in de streek.

Als het streekplatform zich niet inschrijft in het uitstapscenario zoals bepaald in de regeringsverklaring en de toekomstige activiteiten van de nucleaire cel niet binnen deze optie aflijnt maar daarentegen blijft ijveren voor meer nucleaire expansie in de Kempen dan zal dit zonder Agalev zijn.

Je kan niet betogen bij de aankomst van een nucleair transport en tegelijkertijd ijveren voor een verder uitbreiding van de nucleaire industrie die deze transporten organiseert.

Agalev regio Mechelen – Turnhout, 22/03/2001